8 Bài Thuốc Trị Ho Dân Gian Dễ Làm Tại Nhà Mà Mẹ Nên Biết

Ho khan, ho có đờm, ho do viêm họng, viêm phế quản là tình trạng rất dễ gặp ở trẻ nhỏ từ 2 đến 6 tuổi. Mỗi khi thời tiết thay đổi bé thường bị ho, cảm cúm khiến các bậc cha mẹ lo lắng cho sức khỏe của bé. Do vậy các chuyên gia khuyên chúng ta không nên sử dụng kháng sinh cho bé khi bị ho, cảm cúm ở giai đoạn phát triển này của trẻ vì dễ gây tác dụng phụ ngoài ý muốn nếu sử dụng quá mức thường xuyên.

Ngoài việc sử dụng các loại thuốc kháng sinh thì các mẹ có thể sử dụng các mẹo trị ho từ dân gian, vừa an toàn cho sức khỏe lại nhanh chóng khỏi bệnh. Theo Đông y, một số loại thực phẩm có tác dụng tiêu đờm, chữa ho, làm dịu họng, thông mạch rất hay mà các bạn có thể thực hiện tại nhà với nguyên liệu dễ tìm. Hãy tìm hiểu những bài thuốc dân gian đó thông qua bài viết dưới đây nhé.

8 bài thuốc trị ho dân gian dễ làm tại nhà

1.Bài thuốc trị ho từ cam

Cam vỏ xanh hay vàng đều có tác dụng trị ho rất tốt, vỏ cam chứa nhiều tinh dầu do vậy mà có thể làm giảm ho và cảm giác rát họng nhanh chóng. Hơn nữa cam còn có chứa nhiều vitamin rất có lợi cho sức khoẻ. Có khá nhiều bài thuốc trị ho dân gian với cam hiệu quả.

Cách trị ho bằng cam có rất nhiều cách, cam vỏ xanh hay vàng đều được. tinh dầu có trong vỏ cam sẽ có tác dụng giảm ho giảm ngay cảm giác đau rát họng, ngoài trong cam còn có rất nhiều vitamin tốt cho sức khỏe.

Cam đem rửa sạch, rồi ngâm nước muối loãng. Sau đó cho cam vào lò vi sóng nướng khoảng 10 đến 15 phút. cuối cùng chỉ việc lấy cam ra và bóc từng múi chấm với muối và ăn, nhưng chúng tôi khuyên bạn tốt hơn hết là bạn nên ăn cả vỏ. Trong trường hợp không có lò vi sóng, bạn có thể cắt đầu quả cam và cho thêm vào một chút muối rồi đậy đầu lại. Cho cam vào hấp cách thuỷ cho tới chín thì xúc ăn. Đây là phương pháp trị ho cho trẻ nhỏ rất tốt .

2.Trị ho từ quả quýt, quất

Quýt xuất hiện nhiều trong các bài thuốc dân gian chữa ho, long đàm, chống viêm. Bởi trong loại quả này chứa nhiều tinh dầu, pectin, đường và các vitamin có lợi.

Mách bạn cách trị ho bằng quýt hiệu quả: Ngâm quýt với muối hoặc quýt chưng cách thủy với đường phèn để nhấm nháp hoặc pha nước uống. Cách làm này rất đơn giản nhưng lại cho hiệu quả rất cao khi sử dụng.

3.Bài thuốc trị ho từ gừng tươi

Gừng là 1 loại dược liệu dân gian có tác dụng với nhiều loại bệnh lí khác nhau. Để trị những cơn ho khan, ho có đờm, ho do thời tiết… các mẹ nên rửa sạch gừng, nướng nguyên vỏ cho gừng cháy xém. Sau đó lột sạch vỏ, giã nhuyễn và ép cho ra nước, cho thêm một ít mật ong, nước gừng để uống, còn bã gừng dùng để ngậm sẽ dịu bớt cơn ho. Để bài thuốc trị ho từ gừng thêm hiệu quả, mỗi lần uống, bạn nên hâm ấm lại nước gừng. Bạn có thể làm một lần với số lượng lớn và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh rồi dùng dần.

4.Cách trị ho dân gian hiệu quả bằng tỏi

Tỏi được biết tới như một gia vị quen thuộc cho những món ăn hàng ngày của người Việt. Không những thế mà tỏi còn được dùng như một vị thuốc dân gian được sử dụng nhiều để trị ho rất hiệu nghiệm.

Tỏi kết hợp với mật ong sẽ làm tăng tính kháng sinh tự nhiên, giảm viêm họng, tăng sức đề kháng. Cách trị ho cho bé bằng tỏi: Khi bị ho, mẹ có thể lấy 4 – 5 nhánh tỏi, đập dập, trộn đều mật ong, đem hấp cách thủy, tới khi ngửi thấy mùi tỏi hăng hắc là được (không cần để tỏi quá nhừ). Nên để nguội cho bé uống 2 – 3 lần/ngày, mỗi lần 1 – 2 thìa cà phê.

5.Chanh đào ngâm mật ong trị ho

Chanh và mật ong là những thực phẩm rất gần gũi và quen thuộc với chúng ta, tuy nhiên không phải ai cũng biết hết được công dụng của chúng. Có rất nhiều cách để trị ho bằng mật ong và chanh nhưng 𝗩𝗶𝗻𝗮𝗽𝗵𝗮𝗿𝗺𝗮-𝗚𝗿𝗼𝘂𝗽 sẽ chia sẻ tới các mẹ 3 cách hiệu quả nhanh chóng sau đây:

Nhiều gia đình thường có sẵn một lọ chanh đào ngâm để phòng chữa ho hoặc cảm mạo cho các thành viên. Có nhiều cách để áp dụng trong việc chữa ho từ chanh đào như: chanh cắt lát ngâm muối dùng để ngậm, chanh đào trộn với mật ong hoặc đường phèn hấp cách thủy (hoặc hấp vào nồi cơm vừa cạn nước).

• Bài 1: Bạn dùng 1/2 thìa café mật ong hòa chung với 1/2 thìa cafe nước cốt chanh, và sử dụng mỗi ngày 2 lần cho tới khi hết ho.
• Bài 2: Thực hiện công thức sau: 1 thìa cà phê mật ong + 1 thìa cà phê nước cốt chanh + 1 ít gừng tươi băm nhỏ trộn đều lên pha cùng một chút nước nóng là có thể dùng được. Uống mỗi khi bị ho sẽ thấy được hiệu quả giảm ho nhanh chóng.

Đây là những cách làm đơn giản nhưng lại có tác dụng trị ho rất hiệu nghiệm, hơn nữa nó có tính an toàn cao có thể dùng để trị ho cho trẻ nhỏ và bà bầu. Chanh trị nhiều tinh dầu khi kết hợp cùng với mật ong sẽ mang lại hiệu quả diệt khuẩn và mát cổ họng giúp cho bạn không còn cảm thấy ngứa họng và ho nữa.

6.Bài thuốc trị ho từ lá húng chanh

Lá húng chanh cũng là vị thuốc thông dụng chữa ho và viêm họng, được Bộ Y tế xếp vào danh mục 70 cây thuốc Nam thiết yếu. Húng chanh chứa tinh dầu, thành phần chủ yếu là carvacrol có tác dụng ức chế mạnh các vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp.

Trong Đông y, húng chanh có tác dụng phát tán phong hàn, tiêu đờm, sát khuẩn, dùng để chữa ho, viêm họng, cảm cúm, hen suyễn, sốt… Sử dụng lá húng chanh trị ho bằng cách: Rửa sạch cho vào máy xay sinh tố xay nhuyễn rồi thêm lượng đường phèn vừa đủ, hấp cách thủy khoảng 20 phút. Cho bé uống liên tục 1-2 lần/ngày đến khi hết ho.

7.Trị ho bằng củ nghệ tươi

Nghệ được xem là một trong những cách trị ho hiệu quả và đơn giản nhất. Chỉ cần mang củ nghệ tươi đem giã nhỏ, thêm nước lọc vào, 5g đường phèn đưa vào chưng cách thủy 10 phút cho người bệnh uống ngày 3 lần cho đến khi cơn ho dứt hẳn.

8. Bài thuốc từ lá hẹ giúp trị ho

Từ lâu lá hẹ kết hợp với mật ong, đường phèn được coi là vị thuốc chữa ho hiệu quả. Trong lá hẹ không có độc tính, dùng rất đơn giản. Bạn có thể lấy 1 nắm nhỏ lá hẹ và đường phèn hấp cách thủy rồi chắt lấy nước uống để tiêu đờm, làm dịu cơn ho. Nếu không có lá hẹ, bạn có thể dùng các nguyên liệu khác như: cách hoa hồng bạch, hoa khế, lá tía tô, hoa hành….

Xem thêm: Những nguyên nhân khiến trẻ bị ho, bố mẹ nên làm gì?

Tìm hiểu thêm: Gừng (Wikipedia tiếng Việt).

Phân biệt kiểu ho để chọn bài thuốc trị ho dân gian phù hợp

Để áp dụng những chia sẻ trên dễ hơn, cả nhà nên quan sát kỹ bé đang ho kiểu gì trước khi chọn bài. Mỗi bài thuốc trị ho dân gian hợp với một tình trạng khác nhau, chọn đúng thì bé dễ chịu hơn, chọn sai đôi khi lại làm cơn ho kéo dài.

• Ho khan, ngứa họng: bé ho từng tràng, không có đờm, hay ho về đêm hoặc khi trời hanh khô. Các bài có tính dịu, làm ẩm họng như quất chưng đường phèn, cam hấp, lá hẹ hấp thường được nhiều mẹ lựa chọn.
• Ho có đờm: nghe tiếng ho ông ổng, có đờm trắng hoặc trong. Theo kinh nghiệm dân gian, gừng nướng, húng chanh, tỏi hấp có tính ấm, hỗ trợ làm loãng đờm.
• Ho do lạnh, nhiễm gió: bé hắt hơi, chảy nước mũi trong, ho tăng khi ra gió. Nhóm gừng, tỏi, húng chanh vẫn là lựa chọn quen thuộc của nhiều gia đình.
• Ho kèm sốt, đờm vàng xanh, thở mệt: đây không còn là ho thông thường. Mẹ nên đưa bé đi khám thay vì tự xử lý tại nhà.

Cách phân biệt này chỉ mang tính tham khảo để mẹ chọn bài cho hợp. Khi chưa chắc chắn, hỏi ý kiến bác sĩ nhi vẫn là cách yên tâm nhất.

Hướng dẫn chuẩn bị và hấp cách thủy đúng cách

Phần lớn các bài thuốc trị ho dân gian trong bài đều dùng phương pháp hấp cách thủy. Làm đúng vài bước nhỏ dưới đây sẽ giúp nước thuốc thơm hơn, sạch hơn và giữ được vị tự nhiên của nguyên liệu.

1. Sơ chế sạch: rửa kỹ nguyên liệu dưới vòi nước, ngâm nước muối loãng vài phút rồi để ráo. Với cam, quất nên chà nhẹ vỏ vì bài thuốc dùng cả vỏ.
2. Dùng bát sứ hoặc thủy tinh: tránh bát nhựa, bát kim loại khi hấp lâu vì dễ ám mùi và không an toàn khi gặp nhiệt.
3. Đậy kín miệng bát: giúp tinh dầu không bay hết, nước thuốc giữ được mùi thơm.
4. Canh lửa vừa: nước trong nồi sôi lăn tăn là đủ, không cần để lửa quá to. Hấp đến khi nguyên liệu chín mềm, dậy mùi là được.
5. Để nguội bớt: cho bé dùng khi nước còn ấm, tuyệt đối không cho uống lúc đang nóng.

Đường phèn nên chọn loại kết tinh tự nhiên từ mía, viên có màu vàng nhạt, vị ngọt thanh. Nếu cả nhà cần, An Nhiên có đường phèn kết tinh tự nhiên từ mía không pha tinh luyện, dùng chưng quất, hấp lá hẹ đều hợp.

Cách trị ho cho bé an toàn theo từng độ tuổi

Trẻ nhỏ có cơ thể non nớt, vì vậy khi trị ho cho bé bằng mẹo dân gian, mẹ cần đặc biệt chú ý đến độ tuổi và lượng dùng. Nguyên tắc chung là dùng ít, quan sát kỹ và dừng lại ngay nếu thấy bất thường.

• Trẻ dưới 6 tháng: không nên tự áp dụng bất kỳ bài thuốc nào. Bé ho ở độ tuổi này cần được bác sĩ thăm khám. Mẹ chỉ nên cho bú đều, giữ ấm và vệ sinh mũi cho bé.
• Trẻ từ 6 tháng đến dưới 1 tuổi: tuyệt đối không dùng mật ong. Nếu dùng, chỉ chọn các bài hấp với đường phèn, cho bé uống từng chút nước và theo dõi phản ứng.
• Trẻ từ 1 tuổi trở lên: có thể dùng các bài có mật ong, nhưng nên bắt đầu với lượng nhỏ. Các bài có tỏi, gừng vị khá hăng, mẹ nên pha loãng hoặc giảm lượng để bé dễ uống.

Mật ong dùng cho bé trên 1 tuổi nên là mật ong rõ nguồn gốc, không pha đường. Cả nhà có thể tham khảo mật ong nuôi thả rừng tự nhiên của An Nhiên để ngâm chanh đào, hấp tỏi hoặc lá hẹ.

Lần đầu cho bé dùng một nguyên liệu mới, mẹ nên thử với lượng rất ít. Nếu bé nổi mẩn, nôn trớ, quấy khóc hoặc tiêu chảy, hãy ngừng ngay và hỏi ý kiến bác sĩ.

Những sai lầm thường gặp khi áp dụng mẹo trị ho tại nhà

Bài thuốc trị ho dân gian dễ làm nhưng cũng dễ mắc lỗi nếu chủ quan. Dưới đây là những điều nhiều mẹ hay gặp mà An Nhiên muốn nhắc để cả nhà lưu ý.

• Dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi: đây là lỗi nguy hiểm nhất, cần tránh hoàn toàn.
• Kết hợp quá nhiều bài cùng lúc: vừa uống gừng, vừa hấp tỏi, vừa ngậm chanh trong một ngày dễ khiến bé nóng trong, khó chịu. Mỗi đợt chỉ nên chọn một bài phù hợp.
• Cho bé uống quá nhiều: nhiều mẹ nghĩ uống nhiều thì nhanh đỡ, nhưng lượng đường, mật ong và tinh dầu nhiều lại không tốt cho dạ dày non nớt của trẻ.
• Để nước thuốc quá lâu: các bài hấp nên dùng trong ngày. Bài ngâm mật ong cần đựng lọ sạch, khô, đậy kín và quan sát kỹ trước khi dùng tiếp.
• Kéo dài việc tự xử lý: nếu đã áp dụng vài ngày mà bé không đỡ hoặc ho nặng hơn, mẹ không nên tiếp tục đổi bài mà cần đưa bé đi khám.

Chăm sóc hỗ trợ giúp bé dễ chịu hơn khi ho

Bài thuốc trị ho dân gian chỉ là một phần. Chăm sóc đúng cách hằng ngày mới giúp bé dễ chịu và mau lấy lại sức. Mẹ có thể kết hợp thêm những việc đơn giản sau:

• Cho bé uống đủ nước ấm: nước giúp làm loãng đờm và giữ cổ họng ẩm. Với bé còn bú mẹ, hãy cho bú nhiều cữ hơn.
• Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý: mũi thông thoáng giúp bé bớt ho về đêm do dịch mũi chảy xuống họng.
• Giữ ấm cổ, ngực và bàn chân: nhất là khi trời chuyển lạnh, sáng sớm và đêm khuya.
• Giữ phòng thoáng, sạch: tránh khói thuốc, khói bếp, bụi và mùi hắc. Nếu phòng máy lạnh, không để nhiệt độ quá thấp và không để gió thổi thẳng vào bé.
• Cho bé ăn đồ mềm, ấm: cháo, súp, canh dễ nuốt; hạn chế đồ lạnh, nước đá, đồ chiên rán khi bé đang ho.
• Kê cao đầu khi ngủ: với bé lớn, kê gối cao một chút giúp bé thở dễ hơn.

Với trẻ lớn và người lớn bị đau rát họng, nhiều gia đình còn ngậm một lát chanh muối hoặc pha loãng uống ấm. Nếu thích cách này, cả nhà có thể tìm hiểu chanh muối thực dưỡng lâu năm của An Nhiên.

Bảng tóm tắt 8 bài thuốc trị ho dân gian

Bài thuốc	Cách làm chính	Thường dùng khi	Lưu ý
Cam	Nướng hoặc hấp cả quả với chút muối	Ho nhẹ, rát họng	Rửa sạch vỏ vì ăn cả vỏ
Quýt, quất	Ngâm muối hoặc chưng đường phèn	Ho khan, ngứa họng	Dùng lượng vừa phải
Gừng tươi	Nướng, ép nước, thêm mật ong	Ho do lạnh, có đờm	Vị cay, pha loãng cho bé
Tỏi	Hấp cách thủy với mật ong	Ho có đờm, nhiễm lạnh	Chỉ dùng mật ong cho trẻ trên 1 tuổi
Chanh đào	Ngâm hoặc hấp với mật ong, đường phèn	Ngứa họng, ho nhẹ	Vị chua, không dùng lúc đói
Húng chanh	Xay, thêm đường phèn, hấp	Ho có đờm, cảm lạnh	Hấp chín trước khi dùng
Nghệ tươi	Giã, thêm nước, đường phèn, chưng	Ho, rát họng	Vị hơi hăng, dùng ít
Lá hẹ	Hấp với đường phèn hoặc mật ong	Ho khan, ho có đờm nhẹ	Dùng trong ngày

Khi nào cần đưa bé đi khám thay vì tự trị ho tại nhà

Bài thuốc trị ho dân gian chỉ phù hợp với ho nhẹ, bé vẫn chơi, vẫn ăn uống được. Mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế sớm nếu thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Bé sốt cao hoặc sốt kéo dài nhiều ngày.
• Thở nhanh, thở rít, khò khè, rút lõm lồng ngực khi thở.
• Môi, đầu ngón tay tím tái; bé li bì, mệt lả.
• Bỏ bú, bỏ ăn, nôn nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước.
• Ho ra đờm có máu, ho từng cơn dữ dội đến mức nôn ói.
• Ho kéo dài trên 2 tuần dù đã chăm sóc tại nhà.
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi có bất kỳ biểu hiện ho nào.

Những dấu hiệu này có thể liên quan đến tình trạng hô hấp cần bác sĩ đánh giá. Mẹ đừng chần chừ, vì phát hiện sớm luôn giúp bé được chăm sóc đúng cách hơn.

Câu hỏi thường gặp

Bài thuốc trị ho dân gian có dùng thay thuốc bác sĩ kê được không?

Không nên. Các bài thuốc trị ho dân gian chỉ hỗ trợ làm dịu họng, giảm khó chịu khi ho nhẹ. Nếu bé đã được bác sĩ kê đơn, mẹ cần dùng thuốc theo hướng dẫn và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi kết hợp thêm mẹo dân gian.

Trẻ dưới 1 tuổi có áp dụng được cách trị ho nào không?

Với trẻ dưới 1 tuổi, tuyệt đối không dùng mật ong. Mẹ có thể hỏi bác sĩ về các bài hấp đường phèn với lượng rất nhỏ. Trẻ dưới 6 tháng nên được thăm khám thay vì tự áp dụng mẹo tại nhà.

Một ngày cho bé uống bao nhiêu lần là hợp lý?

Mẹ nên tham khảo hướng dẫn trong từng bài và bắt đầu với lượng ít. Chia nhỏ thành vài lần trong ngày, cho uống khi còn ấm, tránh cho uống ngay trước khi ngủ nếu bé dễ trớ.

Bài thuốc ngâm mật ong bảo quản được bao lâu?

Lọ ngâm cần sạch, khô, đậy kín và để nơi thoáng mát hoặc ngăn mát tủ lạnh. Mỗi lần lấy dùng thìa khô. Nếu thấy nổi váng, có mùi chua lạ hoặc sủi bọt nhiều, mẹ nên bỏ đi và ngâm mẻ mới.

Người lớn có dùng được các bài trị ho này không?

Người lớn cũng có thể dùng các bài trên khi ho nhẹ, ngứa họng. Phụ nữ mang thai, người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng.

Bao lâu thì nên dừng và đưa bé đi khám?

Nếu đã áp dụng khoảng vài ngày mà bé không đỡ, hoặc ho nặng hơn, kèm sốt, khó thở, mẹ nên đưa bé đi khám ngay. Ho kéo dài trên 2 tuần cũng là lúc cần bác sĩ kiểm tra.

---

Miễn trách nhiệm: Bài viết là kinh nghiệm cá nhân và mẹo dân gian, chỉ mang tính tham khảo, không phải lời khuyên y khoa và không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ. Hiệu quả ở mỗi người có thể khác nhau. Các bài thuốc dân gian chỉ hỗ trợ giảm triệu chứng ho nhẹ. Nếu trẻ sốt cao, thở nhanh, khò khè, tím môi, bỏ bú hoặc ho kéo dài trên 2 tuần, hãy đưa trẻ đi khám ngay. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.